logo
U bent hier: Timotheus Project > Blog > Artikel
Herfst in het Avondland

Dit jaar valt de herfst vroeger dan gewoonlijk. Is de natuur de spiegel van wat er in de samenleving en onze wereld vandaag gebeurt?

 

Meetrillen met de seizoenen helpt ons om bewuster in respect voor de wetten van moeder aarde zelf mee te gaan. In het ritme en de wetmatigheden van het leven zelf. De herfst is een beetje doodgaan. En niemand gaat graag dood.

 

In ons land heeft de bevolking aan de winnaars van de verkiezingen een duidelijk mandaat gegeven om behoorlijk te gaan snoeien en te besparen. Dat gaat pijn doen. Maar onze grote wereld is deze dagen ook in diepe omwenteling. Er blijven dreigende berichten binnenkomen over een wereldwijde economische crisis. Banken blijken nog niet geleerd te hebben uit de gemaakte fouten uit het verleden. Er is een tastbare dreiging van terrorisme en oorlog tot aan onze Europese grenzen, tot zelfs in ons land. Er zijn ecologische deadlines waar maar geen actie ondernomen wordt.

 

Moeten we collectief bevriezen?

We kunnen op verschillende manieren reageren op deze atmosfeer van onzekerheid, op de angst voor het verlies van de verworvenheden. We kunnen collectief bevriezen uit angst en niet meer in beweging komen, onze spaarboekjes onbeweeglijk laten wachten tot er meer helderheid komt. We kunnen zoals politie of vakbonden op de straat onze woede en kwaadheid uiten, depressief en gelaten ons verschansen, of vluchten in oppervlakkige ontspanning in afwachting van betere tijden.

 

Deze twijfels, onrust en angsten horen we ook tijdens de gesprekken met cursisten. “We twijfelen om ons te engageren voor een langere periode. We houden de knip op onze beurs en wachten bang af.” Tegelijk voelen veel van ons een soort innerlijke onbestemdheid vanuit een diepe behoefte aan perspectief, een nieuwe belofte, een nieuw elan.

 

Kan de oude Chinese traditie van de vijf elementenleer ons vandaag inspireren om toch op een andere manier een creatievere weg te gaan? De zomer symboliseert in deze benadering onze economische groei, expansie, totale ontplooiing waar alles kan en mag, waar we volop mogen genieten. Het kan niet op en de mogelijkheden zijn onbeperkt. We zitten dan in het vuurelement.

 

De na-zomer, het aarde-element

De zomer wordt gevolgd door de na-zomer, het element aarde. Het is een belangrijk moment van reflexie, schouwen over wat geweest is, het dragende aanvaardende vermogen om de dingen te laten zijn. Daarna komt de herfst, het metaalelement. We komen bij de essentie van dingen, we houden wat belangrijk is over. Het overbodige laten we vallen. De herfst verwijst duidelijk naar doodgaan, snoeien, beperken, afronden, smelten, loslaten van wat geweest is.

 

Maar het echte moment van sterven drukt zich het best uit in de overgang van de herfst naar de winter. De overgang van het metaal- naar het waterelement. Hier worden we uitgenodigd om wat ons het meest dierbaar is, los te laten, langzaam in ons metaalelement te smelten om in overgave te gaan naar het water, de winter. Hier worden we uitgenodigd om ons over te geven aan een groter geheel, de leegte. Uit het waterelement (symbool voor oneindigheid, vervulling, opladen) komt de kracht om het nieuwe leven in de lente toe te laten. Na de dood komt in de natuur steeds het nieuwe leven. Kan deze manier van naar het leven kijken ons inspireren om op een nieuwe manier met de huidige maatschappelijke, maar ook innerlijke crisis om te gaan? 

 

De voedende cyclus

Het omgaan met het metaal- en waterelement zijn in onze samenleving een probleem, om niet te zeggen een taboe! In zo’n samenleving is er geen ruimte om af te ronden, los te laten, afscheid te nemen van oude vormen en open te staan voor het nieuwe.

 

Deze beschreven kringloop wordt in de oude Chinese traditie als een voedende cyclus aangeduid. Men kan zeggen dat het ene element altijd fungeert als een moeder die haar kind voedt. Zo voedt water hout. Het hout wakkert het vuur aan. Het vuur maakt assen voor de aarde. Uit aarde komt het metaal en wanneer het metaal mag smelten komt het in water terecht.

 

In de oude Chinese traditie is er naast de voedende cyclus: hout – vuur – aarde – metaal – water – ook een meer regulerende functie die de totaliteit in balans houdt. In deze cycli reguleert het ene element altijd het daarop volgende. Hout beheerst aarde, aarde beheerst water, water beheerst vuur, vuur beheerst met metaal, metaal beheerst hout. Ook deze samenhang kunnen we in de natuurelementen het best begrijpen. De aarden wallen bijvoorbeeld, die tot op zekere hoogte overstromingen uit het waterelement beheersen. Het vuur smelt het metaalelement. Het maakt het mogelijk dat er een overgave geschiedt naar het waterelement.

 

De vreugde van het vuurelement

Indien metaal en water de probleemelementen zijn in onze samenleving en daarin sterven, loslaten, snoeien een taboe zijn, kan de regulerende factor van het vuur(zomer) en de nazomer (aarde) een antwoord bieden. Bij het vuurelement van de zomer hoort de diepe vreugde. Bij het aarde-element van de aarde hoort de bedding, het aanvaarden, het dragende principe.

 

De vreugde van het vuurelement helpt het metaalelement smelten, loslaten, om in overgave te gaan naar het waterelement toe. De liefdevolle omhulling, aanvaarding van het aarde-element, brengt bedding aan het waterelement. Aarde biedt de veiligheid en de nodige omhulling om de overgang te kunnen maken, om te kunnen loslaten.

 

Kunnen we vandaag als westerse mens meer aandacht hebben voor vreugde en tegelijk nood aan omhulling en veiligheid bij elkaar vinden door eerlijk aan elkaar toe te geven dat we bang en ongerust zijn?

 

Een tweede uitdaging

Maar er is voor ons vandaag nog een tweede uitdaging. Hoe kan ik doodgaan, loslaten, als ik geen perspectief krijg dat er daarna iets beter komt. Mogen we vandaag van onze politieke leiders een nieuw perspectief verlangen dat betekenis, zin geeft aan een gezamenlijke droom die niet enkel economische vooruitzichten en welvaart vooropstelt?

 

Of is de tijd niet gekomen dat de profeet in onszelf wakker wordt (geroepen)? Kunnen we in deze tijden van crisis niet onze diepste verlangens delen met elkaar en nu al voor onszelf, voor onze familie, onze buurt, onze gemeenschap een nieuwe droom, een nieuw perspectief laten ontstaan?

 

In de herfst en de winter ontwaren we al de bloesemknoppen voor de lente die er onvermijdelijk aankomen. In blijde verwachting voelt ons lijf in de diepte dat ons een nieuwe toekomst wacht en die belofte geeft ons onnoemelijke hoop tot zelfs diepe vreugde.


Philippe Vandevorst


Blog,

Recente posts
Geluk is aanstekelijk
Over Intuïtie en Wetenschap